designing journalism

Vlak voor kerst bleek dat Eindhovense ambtenaren gevoelige persoonsgegevens hadden ingevoerd in ChatGPT. Jeugdzorgdossiers, Wmo-documenten, gegevens van kwetsbare inwoners, allemaal beland bij een Amerikaans techbedrijf. Hoe groot het lek is weet niemand, en de gemeente kon betrokkenen niet eens informeren.

Het is een cliché om te zeggen dat de journalistiek voortdurend verandert. Veel interessanter is te onderzoeken hoe het vak verandert en hoe praktijkgericht onderzoek daaraan kan bijdragen.

De discussie over de impact van generatieve AI op de culturele en creatieve sector wordt in veel toonaarden gevoerd. In hoeverre heeft AI impact op het verdienvermogen van creatieve makers? Veel artistiek werk wordt gebruikt voor AI-trainingsdoeleinden; hoe kan de sector daar beter tegen worden beschermd of mogelijk ook van profiteren? Welk beleid is daartoe nodig? Die en meer vragen stonden centraal tijdens het debat The Creative in the loop, onderdeel van de conferentie, Responsible Digital Transformations, georganiseerd door de Universiteit van Amsterdam. Onder leiding van Danielle Arets en Jessy de Cooker (Lectoraat Ontwerpen aan de Journalistiek) werd het debat gevoerd met Marleen Stikker, directeur De Waag Futurelelab , Martin Senftleben, professor intellectueel eigendomsrecht en directeur van het instituut voor informatierecht (IViR) bij de UvA, Abdelhadi Baaddi, creatief directeur Innovation Lab en Pieter Bots van de Raad voor Cultuur.

Op de Antwerpse campus van KU Leuven doken journalisten, onderzoekers en factcheckers vrijdag 5 december samen een nogal taaie maar broodnodige vraag in: Hoe zorg je dat betrouwbare info niet alleen bestaat maar ook echt bij mensen landt? Deze conferentie “Mis(sing) information” werd georganiseerd door het internationale consortium BENEDMO, een internationaal consortium van belanghebbenden uit Nederland en Vlaanderen zoals Bellingcat, VRT, ANP, Knack, Pointer, plus onderzoekers van de universiteiten Leiden, Amsterdam en Leuven.

Terwijl wereldleiders in Brazilië op de COP30 spraken over hoe klimaatverandering te beteugelen, testten onze onderzoekers op de Top van Onderop van 19 november hoe Nederlanders zich gedragen als zich een (klimaat)ramp voordoet. Een kleine twintig mensen speelden op de Top, die een podium biedt aan duurzame initiatieven, een prototype van het spel Potje Buurtpreppen en kregen ‘bijna zin om het in het echt aan de slag te gaan’, aldus een van de deelnemers.

Tijdens het drukbezochte festival Faces of the Future van Mindlabs gingen lectoraatsonderzoekers Nancy de Goeij en Danielle Arets (Fontys) in gesprek met Marnix van Gisbergen (BUas) en Nina van den Broek (Omroep Brabant) over digital newsagents. Vormen AI-gegenereerde digitale actoren een bedreiging voor journalisten? Bieden ze het publiek een gepersonaliseerde ervaring? Wat doen digital newsagents met het vertrouwen in de journalistiek?